Onze autovakanties
in Noorwegen.nl

de letters A t/m E komen overeen met die op het kaartje gemaakt met  maps.google.nl » 
  A)  Kvitskriuprestene:  de Witte Priesters
Vanuit Dombås rijdt men wegno.E6 zuidelijker.  3 Kilometer vóór Otta  gaat men bij Selsverket rechtsaf/westwaarts.  Deze tolweg loopt aan de noordoever van de rivier Ula door het dal Uladalen.  Na 4 km vindt men een parkeerplaats  -met informatieborden over de ontstaansgeschiedenis-  waarvandaan men een steile wandeling naar het natuurfenomeen Kvitskriuprestene kan maken.

Het is een klein groepje pilaren van witte kalksteen,  6 m hoog met grote stenen erboven op:  de stenen fungeren als paraplu.  Boven bij de pilaren is een versperring die men niet mag overschrijden wegens instortingsgevaar.
Zandpilaren zijn bekend in de Alpen, maar in Scandinavië vindt men ze alleen hier aan de westkant van het Rondane Nasjonalpark.  Sinds 1977 is dit beschermd gebied.  Ze komen hier al 9.000 jaar voor,  maar de huidige zijn pas 100 jaar oud.
Bij droog weer zijn de pilaren keihard,  bij vochtig weer worden ze week.  Als ze ooit zullen omvallen zal het regenwater,  doordat het een steile berghelling betreft,  weer nieuwe pilaren aanmaken:  de natuur zal echter weer járen nodig hebben.
|   Kvitskriuprestene op  otta2000.com » 
|   Rondane Nasjonalpark op  visitrondane.com » 
|   brochure over Rondane downloaden op  nasjonalparkriket.no  =   en   » 

  Sjodalen en de hoogvlakte Valdresflya
-vanaf de Witte Priesters kan men de weg blijven volgen en dan komt men ook in Vågåmo:-  Bij Otta neemt men rechtsaf/westwaarts wegno.15 en die volgt men tot voorbij Vågåmo,  onderlangs het meer Vågåvatnet.  Men slaat af linksaf/zuidwaarts op wegno.51:  deze gaat eerst door het dal Sjodalen en dan over de hoogvlakte Valdresflya.
Uiteindelijk kan men verderop bij Fagernes linksaf/oostwaarts naar Lillehammer,  met wegno.E16 iets verderop zuidelijker linksaf/oostwaarts op wegno.33 naar Hamar of wegno.E16 vervolgen naar Oslo.
Bij Fagernes rechtsaf gaat men richting Gol en Geilo en komt men terecht op de hoogvlaktes Hemsedalfjell en Hardangervida.

B)  Ridderspranget:  de Sprong van de Ruiter
Vanaf de brug bij Vågåmo is het 30 km naar de zijweg  (van wegno.51)  die naar Ridderspranget gaat.  Vanaf het parkeerterrein is het een klein stukje wandelen naar waar de rivier de Sjoa door een nauwe kloof raast.  Er zijn draaikolken en stroomversnellingen en er wordt gekajakt.

De legende  -en het informatiebord-  vertelt dat hier de ridder Sigvat Kvie overheen sprong,  met het mooie meisje Skårvangsola in zijn armen.  Ze waren samen op de vlucht voor de ridder Ivar Gjesling.  Uiteindelijk schijnt Sigvat een schadevergoeding hebben betaald aan Ivar ... .





E)  Échte Noorse kaas  
15 Kilometer ten zuiden van de Jotunheimvegen  -zie hieronder-  wordt in de plaatselijke lunchroom van Beitostølen de kaas verkocht van de Nederlandse kaasmaker Mohammed Germiani.  De kaasmakerij is gevestigd in het nabijgelegen Beito.
Er is in januari 2008 een TV-uitzending van  "Ik vertrek"  over de emigratie van hem en zijn gezin naar Noorwegen geweest.
|   Fjellbygda Beito op  fjellbygdabeito.no  =   » 
|   weblog van de familie Germiani op  germiyankaas.web-log.nl » 
|   TV-uitzending  "Ik vertrek"  04-01-2008 op  tros.nl » 

      D)  Jotunheimvegen:  de weg van het huis van de reus
18 Kilometer ten zuiden van het Gjende kan men van wegno.51 afslaan linksaf op de Jotunheimvegen.  De Jotunheimpas is een 45 km lange bergroute door een weids berglandschap met uitzichten op hoge toppen en uitgestrekte meren.  Op de hoogvlakten grazen kuddes rendieren.
De tol tussen Bygdin en Skåbu is 100 NOK.
|   Jotunheimvegen en zijn historie op  jotunheimvegen.no  =   » 

  Bjørnsonvegen
Skåbu is het hoogstgelegen permanent bewoonde dorp van Noorwegen.  Bij Skåbu komt men terecht op wegno.255.  Dit is een lus aan wegno.E6  -Dombås / Lillehammer-:  van Vinstra naar Lillehammer.
In 2007 is deze weg vernoemd naar de schrijver van het Noorse volkslied die ooit 35 jaar aan deze weg heeft gewoond:  Bjørnstjerne Bjørnson  (1832  -  1910).  Bjørnson was ook politicus en in 1903 ontving hij de Nobelprijs voor de literatuur.
|   Bjørnsonvegen op  bjornsonvegen.com » 
|   Skåbu Hytter og Camping op  realsite.nl/evjen.html » 
|   ook in Skåbu:  Bustad Hyttetun - fam. Van der Staak op  bustad-hyttetun.com » 

kalksteenformaties in Skåbu

foto:  otta2000.com

De route gaat door de hoge bergvallei van Espedalen:  men kan nog eens fraai terugkijken op het bergmassief Jotunheimen.
Aan de zuidzijde van het meer Espedalsvatnet ligt aan een zijweggetje rechts van wegno.255 Veslegruva:  een oude koper-  en nikkelmijn  -nadere info is welkom!!-.

Iets verderop aan wegno.255 ligt Helvete Naturpark met het kolkgat Helvete:  een steen heeft ooit onder een gletsjer gelegen en middels kolkende bewegingen van water is in de rotsbodem een holte ontstaan. In het Noors heet zo'n slijpgat een  "jettegryte".
Het park is geopend van 1 juli tot 15 augustus.
|   Helvete Naturpark op  bjornsonvegen.com » 

Bjørnsonvegen wordt afgesloten in het lagere dal Vestre Gausdal met zijn mooie boerderijen.
Hier vindt men ook  "Aulestad",  het vroegere woonhuis van Bjørnsterne Bjørnson met veel verzamelde kunst.
Er worden rondleidingen gegeven van 18 mei tot 30 september.  De toegangskaarten geven ook toegang tot andere bezienswaardigheden in Lillehammer:  Bjerkebæk,  Maihaugen en het Olympisch Museum.
|   Aulestad op  bjornsonvegen.com »   en   maihaugen.no » 
|   Noorwegen's grootste openluchtmuseum:  Maihaugen op  wereldpagina.nl »   en   maihaugen.no » 
|   Noors Olympisch Museum op  wereldpagina.nl »   en   ol.museum.no » 



  Peer Gynt-vegen
 "Niet spectaculair,  maar zeer mooi en rustig".
Ten noorden van Bjørnsonvegen loopt enigszins evenwijdig de 65 km lange route  "Peer Gynt vegen".  Deze begint een stukje ten zuiden van Skåbu en aan het begin van Bjørnsonvegen linksaf/westwaarts.  Het eindigt bij Svingsvoll:  daar kan men met wegno.254 zuidwaarts naar Lillehammer of linksaf/westwaarts naar Tretten  -beiden aan wegno.E6-.
In Vinstra  -aan wegno.E6 en niet aan de route ...-  vindt men het graf van Peer Gynt.  Ook vindt men er,  in één van de originele gebouwen van de boerderij waar de historische Peer Gynt heeft gewoond,  de Peer Gynt Samling.  De tentoonstelling omvat foto's,  plakaten,  programma's,  kostuums en boeken uit verschillende landen verzameld.  Ook verkoopt men als eerbetoon aan de lokale held    bedrukte truien en bekers.
Het hoogste punt ligt op 1.053 moh.  De weg is alleen  's zomers geopend,  gewoonlijk vanaf begin juni totdat de eerste sneeuw weer valt.  Het is een onverharde bomveg  =  tolweg:  2 x 60 NOK.
|   Peer Gynt-vegen op  peergyntvegen.no » 
|   brochure over Peer Gynt-vegen downloaden op  peergyntvegen.no  =   en   en   » 

In opdracht van de Noorse regering maakte de toneelschrijver Henrik Ibsen  (1828  -  1906)  een rondreis om verhalen van het volk aan te horen.  In het  -nabijgelegen-  dorp Vinstra schreef Ibsen de avonturen van de legendarische Peer Gynt op uit de mond van de bergbewoners.  Deze verhalen verwerkte hij in een toneelstuk.
Het hoofdthema van het toneelstuk is de al dan niet opzettelijke verwarring van leugen en waarheid door Peer,  en zijn lang en steeds sterker wordende verhaal over zijn belevenissen in de bergen.
Van Peer Gynt,  die hier in de streek verschillende avonturen beleefde,  wordt gezegd dat hij een natuurmens,  dagdromer en uitstekend verteller was.
|     Henrik Ibsen op  nl.wikipedia.org »  en  ibsen.net » 

  Edvard Grieg  -Noorwegen's bekendste componist,  pianist en dirigent-  schreef op Henrik Ibsen's verzoek de muziek,  en onder begeleiding van deze muziek kende het toneelstuk zijn eerste uitvoering in 1876.  Later  -in 1888 en 1891-  selecteerde Grieg de beste uit het totaal van 23 delen en voegde ze,  zonder op de volgorde te letten,  samen tot twee suites van elk vier delen:  de Peer Gynt Suite.
|     Edvard Grieg op  nl.wikipedia.org »  en  kunstmuseene.no » 

Tekst:   digischool.nl »   "Peer Gynt behandelt het leven van een eenvoudige boerenzoon, die alle denkbare avonturen beleeft voor hij als oude man terugkeert in zijn geboortestreek en sterft.  Het speelt zich af in de bergen van Noorwegen,  tussen dorpelingen en kobolds  (soort trollen),  in Marokko,  onder de Bedoeïenen,  in een gekkenhuis in Caïro en aan boord van een schip.
Als jonge man verleidt Peer een bruid op haar trouwdag en wordt verliefd op Solvejg,  een jong meisje dat ook op de bruiloft is,  en moet vluchten.  Hij komt terecht bij de kobolts en verwekt een kind bij  "De Groene Vrouw".  Dan bouwt hij een hut voor zichzelf in de bergen,  waar Solvejg hem vindt en hem belooft dat ze altijd van hem zal houden.  De kobolds komen echter hun rechten opeisen en weer moet Peer vluchten.  Solvejg belooft op hem te wachten.
Vele jaren later komt Peer terug in de hut om te sterven en vindt daar tot zijn vreugde Solvejg,  die haar hele leven op hem gewacht heeft.  Haar liefde verlost hem van zijn zonden en hij sterft in haar armen."
|   kobolts nader verklaard    op  nl.wikipedia.org » 

Tekst:   volkskrantreizen.nl »   "Peer Gynt,  dat was de boer Peder Olson die van 1732 tot 1785 in Hågå woonde,  een gehucht bij Vinstra.  Indien we de verhalen ter plekke mogen geloven,  was hij eigenaar van de boerderij Nordigard.  Een boerderij met status,  want na Gynt's  -lees:  Olson's-  dood ontfermde er zich eerst de bisschop van Nitaros over,  en vervolgens na de reformatie een Deense koning.
Tegenwoordig is de hoeve privé- bezit.
Dat is één mening.
Maar voor hetzelfde geld was Peer Gynt de grootgrondbezitter Peder Lauritsen  -of Lauritson-  die in 1665 overleed  (leeftijd onbekend)  en ook al  -heerlijk toeval-  in Hågå woonde."
|     Peer Gynt:  het toneelstuk van Henrik Ibsen uit 1876 op  nl.wikipedia.org »   en   crescendokrimpen.nl » 

Oostelijk evenwijdig aan wegno.E6 loopt wegno.3 met hieraan  "Jutulhogget":  de grootste canyon van Noord-Europa.
Er zijn verschillende wegen ernaartoe,  één ervan is de bergweg Frissvegen:  bij Ringebu aan wegno.E6 oostwaarts  /  tussen Ringebu en Atna  (provincie Hedmark),  over de hoogvlakte Ringebufjellet.
In Ringebu staat een staafkerk uit de 13e eeuw.
Vijftien minuten rijden vanaf Ringebu vindt men langs Frissvegen de camping  "Friisvegen Turistsenter Måsåplassen"  (ook met hytter).
|   staafkerk van Ringebu op  trollenpad.nl » 
|   Friisvegen Turistsenter Måsåplassen op  friisvegen.no» 

Bij Ringebu vanaf wegno.E6 oostwaarts komt men op een gegeven moment uit op wegno.219:  rechtsaf en een stukje verder komt men op wegno.3.  Linksaf/noordwaarts is het ongeveer 30 km naar Jutulhogget.

  Jutulhogget
Aan wegno.3 door het dal Østerdalen,  ca.  19 km ten zuiden van Alvdal en 500 meter vanaf het Barkald-treinstation vindt men het bijzondere fenomeen Jutulhogget.  Het is de grootste canyon van Noord-Europa:  150 tot 500 m breed,  wanden van 100 tot 240 m hoog en 2,5 km lang.  Waarschijnlijk is  'ie ontstaan door een grote vloedgolf tijdens de IJstijd,  10.000 jaar geleden.
Men kan de kloof  -beneden-  bijna tot het eind inwandelen.

Het sprookje vertelt dat de kloof werd uitgehakt door de trol Rendalsjutulen:  deze wilde de rivier Glomma in zijn vallei laten stromen.  Helaas kwam de zon op terwijl de trol nog druk mee bezig was en van de trol bleef niets over dan een hoop steengruis  (dit overkomt alle trollen die de zon te zien krijgen ...).

Birkebeiner-races
De sage over de Birkebeiners leeft in Noorwegen nog steeds heel sterk.  Jaarlijks wordt de redding van kroonprins Håkon Håkonsson herdacht met drie sportevenementen:  een langlauf-race,  een mountainbike-race en een halve marathon.

·  Birkebeinerrennet in maart is één van de grootste langlaufe-races ter wereld.  Ruim 12.000 deelnemers starten voor een tocht van 54 km van Rena  -aan wegno.3-  naar Lillehammer.
Er worden ook zuster-skiraces georganiseerd in Wisconsin  (Verenigde Staten) en in Alberta  (Canada).
·  Birkebeinerrittet is in augustus met 11.000 deelnemende mountainbikers ook één van de grootste terreinfietstochten ter wereld.  De race is 92 km lang door bergachtig terrein met start in Rena en finish in Lillehammer.  Er mogen max.  500 buitenlanders meedoen.
Alle deelnemers in langlaufen en fietsen moeten 3,5 kg in hun rugzak meetorsen   :  dit gewicht symboliseert het koningskindje dat in 1206 tijdens een vlucht over de bergen moest worden meegedragen.
·  Dat rugzakje van 3,5 kg is men ook verplicht te dragen tijdens de mountainbike-race Aursjørittet.  Over Aursjørittet vertelden we eerder meer een stukje terug in ons verhaal onder  2.5 provincie Møre og Romsdal II (pag.27) » .
·  Birkebeinerløpet in september is de halve marathon over 21 km tussen Sjusjøen en Lillehammer.
Er worden ook run-evenementen georganiseerd in Wisconsin  (Verenigde Staten).
|   Birkebeiner sportevenementen in Noorwegen op  birkebeiner.no » 
|   Birkebeiner sportevenementen in de Verenigde Staten op  birkie.com » 
|   the Canadian Birkebeiner Cross Country Ski Festival op  canadianbirkie.com » 

Den historiske bakgrunnen
Tussen 1130 en 1217 werd Noorwegen geteisterd door burgeroorlogen.  Er werd geknokt vanwege de sociale omstandigheden,  vanwege de verhoudingen tussen kerk en koning en vanwege de troonopvolging.

Er was mot tussen de Bagli-partij  -aanhangers van het bisdom Oslo en de adel rond de Oslofjord-  en de Birkebeiner-partij  -landmannen en mensen afkomstig uit de boerenstand-.  De Birkebeiners zouden de strijd winnen toen in 1227 hun kandidaat Håkon IV Håkonsson definitief alleenheerser van Noorwegen werd.

De Birkebeiners werden aanvankelijk door hun tegenstanders zo genoemd omdat zij hun schoeisel uit pure armoede van birkebein  -berkenschors-  maakten.  Aan het eind van het liedje werd het een geuzennaam.

Håkon IV Håkonsson was een buitenechtelijke zoon van Håkon III Sverresson en werd na de dood van zijn vader in 1204 geboren.  (Zijn vader werd ziek na een aderlating tijdens de kerst van 1203 en zou aan de gevolgen daarvan op 1 januari 1204 overlijden.  Zijn dood werd in verband gebracht met een vergiftiging waarvan zijn Zweedse stiefmoeder  -de stiefoma van de kroonprins-  verdacht werd). 

In 1206 moest de kroonprins in veiligheid gebracht worden en een groepje Birkebeiner-strijders vluchtten met de jonge Håkon naar het hof van koning Inge II Brådsson in Nidaros  -het huidige Trondheim-.  Tijdens hun skitocht over de bergen komen ze,  met het kind in de armen,  in een gruwelijke sneeuwstorm terecht.  Alleen de twee sterkste strijders,  Torstein Skjevla en Skjervald Skrukka,  volbrengen de tocht en ook het prinsje is veilig.

Håkon IV  "de Oude"  Håkonsson  (1204  -  1263)  was koning van 1217 tot 1263.  Tijdens zijn regering was er meer binnenlandse rust en voorspoed dan Noorwegen in tijden had gekend.  Het was het begin van wat bekend zou worden als  "de Gouden Tijd van het middeleeuwse koninkrijk Noorwegen".
|   Birkebeiners op  nl.wikipedia.org » 
|   Haakon IV van Noorwegen op  nl.wikipedia.org » 
|   de schilder Knud Bergslien op  o-vaering.no »   en   translate.google.nl »